<\/p>\n\n\n\n
G\u00f6beklitepe veya G\u00f6bekli Tepe, T\u00fcrkiye’nin G\u00fcneydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi’ndeki \u015eanl\u0131urfa ilinin 18 km kuzeydo\u011fusunda, Haliliye il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 \u00d6rencik k\u00f6y\u00fc yak\u0131nlar\u0131nda yer alan[1] Neolitik bir arkeolojik sit alan\u0131d\u0131r. M\u00d6 9600\u20139500 civar\u0131na tarihlenen G\u00f6beklitepe, d\u00fcnyan\u0131n \u015fu ana kadar bilinen en eski tarih\u00ee yap\u0131s\u0131d\u0131r.[2] Baz\u0131 pop\u00fcler kaynaklarda “tarihin s\u0131f\u0131r noktas\u0131” nitelendirmesiyle de an\u0131lmaktad\u0131r.[3] Yap\u0131t, d\u00fcnyan\u0131n bilinen en eski megalitleri olan ta\u015f s\u00fctunlarla, bir dizi b\u00fcy\u00fck dairesel yap\u0131dan olu\u015fmaktad\u0131r.[4] \u00c7anak \u00c7\u00f6mleksiz Neolitik \u00c7a\u011f’a ait oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen bu yap\u0131da T bi\u00e7imindeki 10-12 dikilita\u015f yuvarlak planda dizilmi\u015f, aralar\u0131 ise ta\u015f duvarlarla \u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Yap\u0131n\u0131n merkezinde daha y\u00fcksek boyda olan iki dikilita\u015f, kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak yerle\u015ftirilmi\u015ftir.[4] Bu dikilita\u015flar\u0131n \u00e7o\u011fu \u00fczerinde insan, eller ve kollar, \u00e7e\u015fitli hayvan ve soyut semboller, kabart\u0131larak veya oyularak betimlenmi\u015ftir. B\u00f6lgede yap\u0131lan kaz\u0131larda \u00e7\u0131kart\u0131lan baz\u0131 heykel ve ta\u015flar, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u015eanl\u0131urfa Arkeoloji M\u00fczesi’nde sergilenmektedir.[5]<\/p>\n\n\n\n
S\u00f6z konusu motifler, yer yer bir s\u00fcsleme olmayacak kadar yo\u011fun olarak kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu kompozisyonun bir \u00f6yk\u00fc, bir anlat\u0131m veya bir mesaj ifade etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. Hayvan motiflerinde bo\u011fa, yaban domuzu, tilki, y\u0131lan, yaban \u00f6rde\u011fi ve akbaba en s\u0131k g\u00f6r\u00fclen motiflerdir. Bir yerle\u015fim yeri de\u011fil, k\u00fclt merkezi olarak tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Buradaki k\u00fclt yap\u0131lar\u0131n tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131\u011fa yak\u0131n olan son avc\u0131 gruplar\u0131 taraf\u0131ndan in\u015fa edilmi\u015f oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu durumda b\u00f6lgenin en erken kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00c7anak \u00c7\u00f6mleksiz Neolitik \u00c7a\u011f’a, yani g\u00fcn\u00fcm\u00fczden en az 11.600 y\u0131l \u00f6ncesine dayand\u0131\u011f\u0131 ileri s\u00fcr\u00fclmektedir.<\/p>\n\n\n\n
S\u00f6z konusu dikilita\u015flar, stilize insan heykelleri olarak yorumlanmaktad\u0131r. \u00d6zellikle D yap\u0131l\u0131 merkez dikilita\u015flar\u0131n\u0131n g\u00f6vdesinde bulunan insan el ve kol motifleri, bu konudaki her t\u00fcrl\u00fc \u015f\u00fcpheyi yok etmektedir. Bundan \u00f6t\u00fcr\u00fc “dikilita\u015f” kavram\u0131, i\u015flev belirtmeyen yard\u0131mc\u0131 bir kavram olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r. Esasen bu “dikilita\u015f”lar, insan v\u00fccudunu \u00fc\u00e7 boyutlu olarak betimleyen stilize tarzda yontulard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
Bununla birlikte, G\u00f6beklitepe’deki en eski faaliyetlerin tarihlendirme olana\u011f\u0131 \u015fimdilik yoktur; fakat bu an\u0131tsal yap\u0131lara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda Paleolitik \u00c7a\u011f’a kadar uzanan, birka\u00e7 biny\u0131l daha eskiye, epipaleolitike kadar giden bir ge\u00e7mi\u015fi oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmektedir. G\u00f6beklitepe’nin bir k\u00fclt merkezi olarak kullan\u0131m\u0131n\u0131n M\u00d6 8000 tarihine kadar devam etti\u011fi ve bu tarihten sonra terk edildi\u011fi, ba\u015fka veya benzer ama\u00e7larla kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n\n\n\n
B\u00fct\u00fcn bunlar ve kaz\u0131larda ortaya \u00e7\u0131kar\u0131lan an\u0131tsal mimari, G\u00f6beklitepe’yi e\u015fsiz ve \u00f6zel bir yap\u0131 k\u0131lmaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda, UNESCO taraf\u0131ndan 2011 y\u0131l\u0131nda D\u00fcnya Miras\u0131 ge\u00e7ici listesine al\u0131nd\u0131 ve 2018’de kal\u0131c\u0131 listeye girdi.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
G\u00f6beklitepe veya G\u00f6bekli Tepe, T\u00fcrkiye’nin G\u00fcneydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi’ndeki \u015eanl\u0131urfa ilinin 18 km kuzeydo\u011fusunda, Haliliye il\u00e7esine ba\u011fl\u0131 \u00d6rencik k\u00f6y\u00fc yak\u0131nlar\u0131nda yer alan[1] Neolitik bir arkeolojik sit alan\u0131d\u0131r. M\u00d6 9600\u20139500 civar\u0131na tarihlenen G\u00f6beklitepe, d\u00fcnyan\u0131n \u015fu ana kadar bilinen en eski tarih\u00ee yap\u0131s\u0131d\u0131r.[2] … Read More<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":3078,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[42],"tags":[],"class_list":["post-1522","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gezilecek-yerler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hakimbeykonagi.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1522","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hakimbeykonagi.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hakimbeykonagi.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hakimbeykonagi.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hakimbeykonagi.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1522"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.hakimbeykonagi.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1522\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hakimbeykonagi.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3078"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hakimbeykonagi.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1522"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hakimbeykonagi.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1522"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hakimbeykonagi.com.tr\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1522"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}